Eldra                                               Teleri Gray

     


Ar gael am y tro
cyntaf ar DVD


Romani go iawn oedd yr Eldra Roberts wreiddiol,
ac ar hanes ei phlentyndod hi mae’r
ddrama Eldra wedi ei seilio

Gwylio yma!

Mae Eldra ym ymwneud a'r tensiwn a'r gwahaniaeth diwylliannol rhwng y Sipsiwn Cymreig â'r gymuned fechan lle mae disgwyl iddynt gyd-fyw.  Mae'r holl ddigwyddiadau (yn 1930au) yng nghysgod Chwarel y Penrhyn.  Cyfaredd bachgen ysgol gyda'r Sipsi fach droednoeth sy'n ennyn cenfigen yn ei frawd.  O rhywle daw Taid Eldra yn ei garafan a rhybuddio na all y ddau ddiwylliant fyth gyd-fyw.  Hyn i gyd yn creu drama hynod o ddiddorol!

Cynhyrchwyd Eldra yn wreiddiol gan Teliesyn ar gyfer S4C.  
Fe’i darlledwyd ar y teledu yn 2001 ag fe enillodd bump o wobrau BAFTA Cymru:

*  BAFTA Cymru 2001: Cyfarwyddwr Ffotograffiaeth Gorau (drama); Dylunio Gorau;         Gwisgoedd Gorau; Cerddoriaeth Wreiddiol Orau; Drama Orau;
*  Gwyl Ffilm Ryngwladol Cymru 2001: Gwobr Cynulleidfa Filmfour

*  Moondance Film Festival 2003: Ffilm Hir Orau (Spirit of Moondance);
*  Gwyl Ffilm a Theledu Geltaidd Belfast 2003: Gwobr y Rheithgor.


Robin Huw Bowen

Mae dylanwad Robin Huw Bowen ar y byd Gwerin Cymreig ac ar hanes y Delyn yng Nghymru yn un eang a phwysig.  Ers 1983, mae wedi arwain achos y Delyn Deires ar lefel fyd-eang, drwy gyflawni teithiau mewn nifer helaeth o wledydd, a chyflwyno cerddoriaeth Gymreig i filoedd led-led y byd.  Yng Ngŵyl Machynlleth 2000, dyfarnwyd i Robin Wobr Glyndŵr, am "gyfraniad arbennig i'r celfyddydau yng Nghymru", ac yn 2002 enillodd BAFTA (Cymru) am ei gerddoriaeth wreiddiol i'r ffilm Eldra [c. RH Bowen]

Robin . . .



Y Sipsiwn Cymreig -
Er na wyr llawer amdanynt fe gafodd y Sipsiwn Cymreig ddylanwad unigryw ar ddiwylliant a hanes Cymru.

Mae’n debyg iddynt gyrraedd yma yn ystod yr ail ganrif ar bymtheg. Datblygodd perthynas arbennig rhyngddynt â’r ffermwyr a phobol cefn gwlad.  Fe fyddent yn dychwelyd i’r ardaloedd yn ôl trefn y tymhorau.  Hwy wnaeth y ffidil yn offeryn poblogaidd ag ar yr un pryd fe gymeron nhw y delyn Gymreig i’w calon ag i’w dwylo.  Bu telynorion o waed y Sipsi yn chwarae’r delyn gerbron teulu’r brenin a boneddigion yn eu plasdai ag hefyd i’r werin mewn aml i noson lawen.  Oherwydd natur ddiarffordd aml i le rhwng mynyddoedd Cymru, fe lynodd y Sipsiwn Cymreig at eu ffurf unigryw o iaith y Romani.  Dim ond ychydig bellach sy’n gallu ei siarad.

Romani Cymru . . .


Roedd Eldra’n un o ddisgynyddion Abram Wood
ac adwaenir ef a’i deulu fel “y Sipsiwn Cymreig” gan mai nhw oedd y llwyth cyntaf i ymsefydlu yng Nghymru a’i gwneud yn gartref parhaol iddynt eu hunain.

Roedd Eldra hefyd yn or-wyres i John Roberts o’r Drenewydd a enillodd iddo’i hun y teitl Telynor Cymru yn y 19eg ganrif.

Gweithiai Ernest Roberts, Tad Eldra, fel ciper i’r Arglwydd Penrhyn yng Nghastell Penrhyn ger Bangor yng Ngogledd Cymru, a thrigai’r teulu gerllaw ym Methesda, tref sy’n enwog am ei chwarel lechi.  Ganwyd Eldra yn 1917 a daeth hithau, fel ei hen daid John Roberts, yn enwog am chwarae’r delyn Gymreig.

Ysgrifennodd Eldra a’i gŵr (Alfred Jarman) Y Sipsiwn Cymreig a’r fersiwn Saesneg ohono – The Welsh Gypsies: Children of Abram Wood – dau lyfr sy’n olrhain hanes y teuluoedd Romani Wood a Roberts.  Bu farw Eldra yn 2001 yn fuan ar ôl cydweithio ar y sgript deledu ar gyfer Eldra.      Eldra Roberts . . .

Eldra DVD - archebwch heddiw!


Copyright Warning

All texts/audio/still/motion picture images are strictly copyright to ValleyStream Media 1980-2010 or to the stated contributor/
copyright holder/s or "unKn". Any unauthorised copying of any images or material from this website for any use is strictly prohibited without written permission from the image owners - owners of unknown images ("unKn")  from this website please contact us for fair use or image withdrawal. All rights reserved.

Y Sipsiwn Cymreig 
Robin Huw Bowen                   R H Bowen
Leisa Mererid, Rhys Richards, Iona W Jones                  S4C